СВЯТЫ — НЕ ВЫДАТНІК У БОГА

З дазволу рэдакцыі інтэрнэт-партала «Милосердие.Ru» мы з невялікім скарачэннем друкуем інтэрв’ю з прэс-сакратаром рыма-каталіцкай архідыяцэзіі Маці Божай з цэнтрам у Маскве, ксяндзом Кірылам Гарбуновым, які разважае пра кананізацыю нашай сучасніцы маці Тэрэзы з Калькуты, што адбылася 4 верасня 2016 года ў Ватыкане.

Калі папа Францішак абвясціў кананізацыю маці Тэрэзы, гэта актуалізавала крытыку, якую і раней выказвалі ў адрас маці Тэрэзы як «дрэннай дабрачынцы», і выклікала шэраг пытанняў: ці можна назваць чалавека святым, калі ў яго працы так шмат «недахопаў»?

— Ці разглядалася ў працэсе кананізацыі маці Тэрэзы тая крытыка, што гучала ў яе адрас пры жыцці і працягвае гучаць пасля смерці?

— Безумоўна, разглядалася. У Каталіцкім Касцёле сам працэс кананізацыі з’яўляецца адною з формаў судовага працэсу ў касцёльным судзе: «слухаецца справа аб святасці і гераічных цнотах асобы». Пракурор, або, кажучы на мове Касцёла, абаронца справядлівасці, збірае і прадстаўляе суду ўсю інфармацыю пра вызначаную кандыдатуру. Пасля інфармацыю правярае камісія багасловаў і медыцынская камісія, калі гаворка ідзе пра цуд, а абаронца справядлівасці сочыць, каб усе «за» і «супраць» былі разгледжаныя. Вядома, падчас працэсу кананізацыі маці Тэрэзы сведкамі выступалі і праціўнікі яе праслаўлення ў якасці святой.

Як і ў кожным іншым судовым працэсе, у касцёльным судзе ўсе ўдзельнікі прысягаюць не распаўсюджваць інфармацыю. Змест працэсу з’яўляецца таемным. Публікуецца толькі выніковы дакумент. Такая строгая форма працэсу кананізацыі склалася даўно і цяпер таксама лічыцца неабходнаю. Трэба сказаць, што ў рымскай Кангрэгацыі па кананізацыі святых набралася шмат справаў, у якіх занадта многа сведчанняў таго, што пэўны чалавек, хоць і меў несумненна глыбокую веру, але адначасова меў праблемы ў сферы маралі або ёсць іншыя перашкоды, якія не дазваляюць прызнаць святасць яго асобы і зрабіць яе прыкладам наследавання для ўсяго Касцёла.

Таму ўся крытычная інфармацыя, што тычылася розных бакоў жыцця маці Тэрэзы, была рупліва сабраная, разгледжаная і прааналізаваная. Пры гэтым, зразумела, як і ў кожным іншым судзе, публікацыі ў часопісах і газетах, ні станоўчыя, ні адмоўныя, не могуць лічыцца падставаю для вынясення прысуду. Што датычыць крытыкі ў адрас маці Тэрэзы такіх людзей, як Хітчэнс*, гэта перш за ўсё крытыка светапоглядаў. Нягледзячы на шэраг абвінавачанняў, якія ён выказаў наконт дзейнасці маці Тэрэзы, ён, па сутнасці, проста крытыкаваў хрысціянства. Яго задачаю было дыскрэдытаваць рэлігію. Гэта мэта яго жыцця і ўсёй яго дзейнасці.

Пра многае сведчыць і тое, што, нягледзячы на мноства крытыкі, ніхто не падаваў у суд на маці Тэрэзу, напрыклад, за «фінансавыя махінацыі». Я лічу, што для саміх абвінаваўцаў была відавочная бесперспектыўнасць такога кроку. Падобная крытыка з пазіцыі Касцёла з’яўляецца неканструктыўнаю, і адказам Касцёла на яе стала кананізацыя маці Тэрэзы, якая адбылася 4 верасня 2016 года.

— Адно з абвінавачанняў, якое выглядае сур’ёзным, гэта непразрыстасць дабрачыннай дзейнасці маці Тэрэзы. Нямецкі часопіс «Stern» прыводзіць канкрэтныя лічбы: толькі 7% сваіх ахвяраванняў Кангрэгацыя місіянераў міласэрнасці выдаткоўвала на дабрачынныя мэты.

Паводле этыкі і практыкі міжнароднага фандрайзінгу, пры атрыманні ўсялякага віду ахвяраванняў неабходная справаздача пра тое, як і на што было выдаткаванае ахвяраваннне. Але каб гаварыць на гэтую тэму, спачатку трэба зразумець, у якіх юрыдычных рэаліях дзейнічала маці Тэрэза. Якім законам яна падпарадкоўвалася?

— Перш за ўсё трэба нагадаць пра адрозненне ахвяраванняў рэлігійнай арганізацыі (якою і з’яўляецца Кангрэгацыя місіянераў міласэрнасці маці Тэрэзы) ад спонсарскай і дабрачыннай дапамогі. Адпаведна заканадаўству большасці краінаў свету, ахвяраванні з’яўляюцца формаю «падарункаў», якія робяцца з «агульнакарыснымі», гэта значыць не з вузка вызначанымі, а з больш шырокімі мэтамі.

У выпадку рэлігійнай арганізацыі — гэта яе дзейнасць адпаведна са статутам, у якую ўваходзіць не толькі дапамога бедным у літаральным сэнсе слова, але і будаўніцтва кляштараў, адукацыя сясцёр, набажэнствы і іншыя справы, патрэбныя для забеспячэння жыцця і дзейнасці супольнасці, якія, у сваю чаргу, даюць магчымасць дапамагаць бедным. Аднак мне цалкам незразумела, да якіх крыніцаў інфармацыі звяртаецца «Stern», кажучы, што на дапамогу бедным выдаткоўвалася не больш за 7% сродкаў. Адкуль у іх гэтыя дадзеныя?

Манаскія супольнасці ў Каталіцкім Касцёле, у адрозненне ад Праваслаўнай Царквы, маюць вельмі вялікую аўтаномію. Манаская кангрэгацыя — гэта самастойная юрыдычная арганізацыя. У большасці выпадкаў яна юрыдычна незалежная ад біскупа, нават калі знаходзіцца ў яго дыяцэзіі. Кангрэгацыя, напрыклад, можа перадаваць біскупу ахвяраванні, але ніякіх фінансавых абавязкаў у адносінах да біскупа не нясе.

І наадварот: калі маці Тэрэза вырашыла стварыць уласную кангрэгацыю, зусім новую ў Касцёле, яна атрымала дазвол ад біскупа, але не атрымала ніякіх грошай ад Касцёла. Яна сама павінна была паклапаціцца пра тое, адкуль узяць сродкі.

Кангрэгацыя абавязкова робіць дакладныя справаздачы за прынятыя ахвяраванні, але гэтыя справаздачы застаюцца ўнутры кангрэгацыі, у настаяцеля супольнасці. Зразумела, што кожны манаскі інстытут падпарадкаваны Апостальскаму Пасаду, і ён можа папрасіць ад яго справаздачы ў кіраванні маёмасцю.

Маці Тэрэза як настаяцелька кангрэгацыі дзейнічала ў межах агульнапрынятай Касцёлам практыкі, гэта значыць — была аўтаномнаю ў сваёй фінансавай дзейнасці. Безумоўна, усе католікі закліканыя рабіць ахвяраванні на дзейнасць Касцёла, і ў прыватнасці Святога Пасаду, і робяць гэта і непасрэдна, і, часцей за ўсё, праз свае парафіі і дыяцэзіі. Ёсць пэўныя дні на працягу літургічнага году, калі збіраюцца ахвяраванні на дабрачынную дзейнасць Святога Пасаду, і ніякага тарыфу на гэтыя ахвяраванні няма, кожны можа ахвяраваць столькі, колькі лічыць патрэбным. Вядома, што маці Тэрэза перадавала вялікія сумы з атрыманых ахвяраванняў для Папы на яго дабрачынную дзейнасць. Нехта можа падумаць, што калі перадаць грошы Папе, ён набудзе для сябе пару чырвоных чаравікаў і новую сутану, але Папа Рымскі — самы вялікі дабрачынца Каталіцкага Касцёла, ён вядзе мноства праектаў.

Зразумела, што фінансавая сістэма, якая існуе ў Каталіцкім Касцёле сёння, недасканалая. Гэтую сітуацыю імкнуўся змяніць яшчэ папа Бэнэдыкт XVI, і цяпер папа Францішак прыкладае вялікія высілкі, каб выправіць фінансавыя злоўжыванні, якія здараліся ў некаторых касцёльных арганізацыях.

— Вядома, што маці Тэрэза прымала ахвяраванні з «сумніўных крыніцаў», гэта значыць, ад людзей з непрыхавана нядобрай рэпутацыяй. Тут яна таксама была аўтаномная ў дзеяннях?

— Перадусім трэба адзначыць, што ў Каталіцкім Касцёле не прынята і ніколі не было прынята, прымаючы ахвяраванні, патрабаваць дакументы, якія тлумачаць паходжанне грашовых сродкаў. Святар — не суддзя, які вырашае, хто годны, а хто нягодны таго, каб Касцёл прыняў ад яго грошы.

У Каталіцкім Касцёле ёсць дзве агульнапрынятыя практыкі ў адносінах да грошай, якія бяруцца з «сумніўных крыніцаў». Адну можна акрэсліць такім чынам: «Гэтыя грошы служылі д’яблу, цяпер няхай паслужаць Богу». Гэтак адказаў адзін святар свайму парафіяніну, які папракнуў яго тым, што падрэ бярэ грошы ў мафіёзі. Іншае стаўленне да «сумніўных грошай» выказаў папа Францішак: «Касцёлу не патрэбныя вашы брудныя грошы». Для папы Францішка важна, каб людзі не думалі, што, ахвяраваўшы нейкія сумы, яны здабудуць сабе «адпушчэнне грахоў». Але крытыка папы Францішка скіраваная не супраць людзей, якія бяруць ахвяраванні, а супраць тых, хто дае іх з нячыстым сэрцам і лічыць, што Бог цяпер усміхаецца ім, нягледзячы на тое зло, якое яны ўчынілі.

Для маці Тэрэзы фандрайзінг сам па сабе, вядома, ніколі не быў галоўнаю задачаю. Галоўным было звярнуць увагу багатых на бедных, моцных — на слабых. Галоўнае, што чалавек заўсёды можа дапамагчы іншаму чалавеку.

— З ахвяраваннямі і іх укладаннем звязаны яшчэ адзін крытычны момант: узровень медыцынскай дапамогі, якую аказвалі ў дамах і хоспісах маці Тэрэзы. Эксперты медыкі з вядучага часопіса «Lancet» (1996) ацанілі яго як абмежаваны. Маці Тэрэзу крытыкуюць за тое, што, маючы сродкі, яна магла б аказваць самыя сучасныя медыцынскія паслугі бедным, але чамусьці не рабіла гэтага.

— Я хацеў бы падкрэсліць, што місіянеры міласэрнасці — гэта манаская кангрэгацыя, а не дабрачынная арганізацыя і не медыцынская ўстанова. Мэтаю і сутнасцю дзейнасці гэтай кангрэгацыі з’яўляецца служэнне Богу. Формаю гэтага служэння з’яўляецца дапамога найбяднейшым з бедных, дапамога тым, хто памірае, а не лячэнне хворых. Маці Тэрэза дапамагала тым, хто не меў дапамогі і не спадзяваўся атрымаць хоць якую дапамогу наогул.

Для даведкі: Каталіцкі Касцёл з’яўляецца найбуйнейшым у свеце даўцам медыцынскіх паслугаў. Больш за 25 % усіх медыцынскіх установаў у свеце так ці інакш знаходзяцца пад апекаю Каталіцкага Касцёла. Але маці Тэрэза стварала сваю кангрэгацыю не для таго, каб аказваць медыцынскія паслугі або ствараць сваю сістэму аховы здароўя. Яна жадала, каб людзі, якія паміраюць на вуліцы, маглі памерці па-чалавечы ў атачэнні тых, хто пра іх клапоціцца. Апроч гэтага, маці Тэрэза як настаяцелька павінна была клапаціцца пра сваіх сясцёр, не толькі пра іх працу з беднымі, але і пра іх саміх, пра іх малітоўнае жыццё, без якога аніякай «працы» проста не было б.

Чамусьці людзі забываюцца пра тое, што сёстры маці Тэрэзы — гэта манаская кангрэгацыя, кляштар са сваім ладам жыцця, распарадкам, касцёльнымі службамі, унутранымі праблемамі, а не дабрачынны фонд, куды людзі прыходзяць працаваць і мусяць у свае працоўныя гадзіны выконваць пэўныя службовыя абавязкі.

Дзейнасць сясцёр маці Тэрэзы — гэта перадусім плён іх малітоўнага жыцця, іх адносінаў з Богам. Зразумела, што ў розныя часы ў розных краінах сітуацыя з дапамогаю бедным не аднолькавая. Яна вельмі залежыць ад агульнага ўзроўню жыцця. <…> Але, паўтару, медыцынскія паслугі — зусім не галоўная задача для сясцёр маці Тэрэзы. Галоўная — даць чалавеку, які пакутуе, адчуць каштоўнасць уласнага жыцця, зразумець сэнсоўнасць сваіх пакутаў і атрымаць суцяшэнне.

Таму ацэнку дзейнасці сясцёр маці Тэрэзы выключна з пазіцыі медыцыны даводзіцца прызнаць некарэктнаю. Я таксама лічу, што калі б маці Тэрэза раптам паставіла перад сабою мэту пабудаваць сетку шпіталяў з сучасным медыцынскім абсталяваннем і паслала б сваіх сясцёр вучыцца на дактароў, як часам прапаноўвалі ёй дзеля паляпшэння «эфектыўнасці», то гэтыя цудоўныя шпіталі вельмі хутка проста перасталі б быць даступнымі для тых людзей, для якіх ствараліся ад пачатку.

— Ёсць крытыкі, якія акурат звязваюць «няправільную» медыцынскую дапамогу маці Тэрэзы з яе вераю. Напрыклад, яе часта папракаюць за тое, што яна не выкарыстоўвала абязбольваючыя сродкі з «ідэалагічных» прычынаў, бо толькі гэтак бедныя могуць «раздзяліць свае пакуты з Хрыстом».

— Я магу сказаць толькі пра тое, што бачыў сам: у маскоўскім Доме кангрэгацыі, дзе я бываю як святар, да хворых запрашаюць доктара, і калі ён выпісвае нейкія лекі, іх набываюць. Адмаўляць хвораму чалавеку ў леках, каб той «папакутаваў дзеля Хрыста», — пра гэта не можа ісці ніякай гаворкі. Я таксама ніколі не чуў, каб маці Тэрэза змагалася з медыцынаю.

Але пытанне пакутаў у хрысціянскай традыцыі сапраўды складанае для свецкіх людзей, таму тут натуральна ўзнікаюць спекуляцыі. Зайшоўшы ў які заўгодна каталіцкі касцёл, першае, што мы бачым, — мужчыну, прыбітага цвікамі да дзвюх скрыжаваных дошак. Калі ўявіць, што гэта ўбачыць нехта, прыляцеўшы з Месяца, той, хто зусім нічога не ведае пра хрысціянства, ён скажа: «Што тут адбываецца? Хто гэтыя людзі, дзеля чаго яны ідуць глядзець на чалавека, які памірае або ўжо памёр? Гэта вар’яты. Яны пакланяюцца нейкаму жорсткаму, злому Богу». Усе мы, і вернікі, і тыя, хто не верыць, так прывыклі да гэтай выявы, што ўспрымаем яе як сімвал. Гэтак жа мы глядзім на прыгожыя грэцкія статуі, на Лаакоана, які змагаецца са змеямі, пакутуе, напэўна, баіцца, але разумеем, што гэта — міф.

Аднак укрыжаваны Хрыстус — гэта не міф. Гэта не мастацтва, гэта абсалютная рэальнасць, і таксама вельмі страшная. У кожнага, напэўна, узнікае пытанне: «Чаму для Бога так важныя пакуты?» Праз пакуты мы ідзем у Валадарства Нябеснае — як кажа Евангелле. Для хрысціянаў тут усё «проста»: Хрыстус адкупіў свет праз свае пакуты, і кожны, хто жадае быць з Хрыстом, можа раздзяліць Яго ахвяру. Як кажа пра гэта Ян Павел ІІ у адной са сваіх энцыклік, «тыя пакуты, якія чалавек без веры ўспрымае як цалкам бессэнсоўныя, вернік успрымае як тое, праз што Хрыстус адкупіў гэты свет».

У ахвяры Хрыста можа прыняць удзел кожны, але ў гэтым ёсць вельмі важнае «але». Удзел павінен быць добраахвотным. Сам сабе я магу сказаць пра тое, як істотна цярпець пакуты, бо веру, што праз пакуты, праз аскезу (бо гэта таксама ўчыненне пэўных пакутаў самому сабе), праз хваробу і ў рэшце рэшт праз блізкасць смерці і смерць, пераход у іншы свет, я злучаюся з Хрыстом.

Але ў адносінах да бліжняга Хрыстус гэтага не запаведаў. Ён запаведаў, калі я ўбачу сваіх братоў галоднымі — накарміць, калі яны прагнуць — напаіць, калі яны голыя — апрануць, калі ў вязніцы — наведаць і суцешыць, калі бяздомныя — знайсці прытулак. Гэтак кажа сам Хрыстус у Евангеллі паводле Мацвея. І менавіта па тым, зрабілі мы гэта ці не, Бог будзе нас судзіць. Адзіным адказам на пакуты бліжніх павінна быць міласэрнасць. Вартасць пакутаў чалавека ў тым, што іншы можа адазвацца на іх любоўю, раздзяліць і суцешыць.

Менавіта так чыніла маці Тэрэза. Яна і яе сёстры прыходзяць, каб суцяшаць і спачуваць. Пакуты — гэта сама любоў, якая пакутуе ад жорсткасці чалавека. Найбяднейшыя людзі пакутуюць не таму, што хварэюць, а таму, што адкінутыя: соцыумам, сям’ёю і нават сваёю рэлігіяй. Маці Тэрэза знаходзіць гэтых людзей, клапоціцца пра іх і кажа — больш справамі, чым словамі, — пра тое, наколькі бясконца каштоўным з’яўляецца іх жыццё, наколькі каштоўныя яны самі і іх пакуты, бо ёсць людзі, якія жадаюць дапамагчы ім больш за ўсё ў свеце.

Падобнае суцяшэнне вельмі важнае, бо сёння мноства людзей атрымліваюць кваліфікаваную медыцынскую дапамогу, карыстаюцца паслугамі прафесійных сядзелак, але хварэюць і паміраюць у адзіноце, бо самі па сабе нікому не патрэбныя і не цікавыя. Чалавек можа ляжаць сыты, дагледжаны, магчыма, ён не адчувае болю, але перад абліччам смерці ён зусім адзін — ці ж гэта не пакуты? Маральныя пакуты, як ведаюць тыя, хто даглядае хворых, бываюць нашмат цяжэйшымі за фізічныя, і дапамагчы такому чалавеку складаней.

Крытыкі маці Тэрэзы не павінны забывацца, што ўся сучасная сістэма аховы здароўя нарадзілася з хрысціянскага клопату пра людзей, а першыя шпіталі, у тым ліку і для бедных, з’яўляліся пры святынях і кляштарах або пад іх апекаю.

— Суцяшальныя размовы ў маці Тэрэзы і яе сёстраў непазбежна вяліся ў рэчышчы хрысціянскай веры, часта пасля такіх размоваў людзі жадалі прыняць хрост. А маці Тэрэзу сталі абвінавачваць у празелітызме.

— Пачну з практыкі. Большасць людзей, якія цяпер знаходзяцца ў Доме маці Тэрэзы ў Маскве, — праваслаўныя. Да іх прыходзіць праваслаўны святар, размаўляе з імі. Але іх запрашаюць таксама прыняць удзел у каталіцкіх набажэнствах, што цэлебруюцца ў доме. Гэта агульная практыка ва ўсіх дамах Кангрэгацыі місіянераў міласэрнасці ў свеце. Сёстры распавядалі, што калі ў Індыі ў Дом прыносяць чалавека і ён у свядомасці, у яго найперш пытаюцца пра веравызнанне, каб пасля смерці пахаваць яго так, як патрабуе яго рэлігійная традыцыя.

Што тычыцца місіянерскай працы маці Тэрэзы, мне даводзілася чуць дваякую незадаволенасць. З аднаго боку, ад праваслаўных, якія казалі: «Ды ніякая маці Тэрэза не манашка, яна звычайны сацработнік, для яе напаіць-накарміць, паклапаціцца пра цела — самае галоўнае, ёй няма справы да душы, да вечнага жыцця. Якая ж яна місіянерка?» З іншага боку, свецкія людзі, валанцёры або людзі, звязаныя з дабрачыннасцю, скардзіліся: «Ніякі з яе сацработнік або медык. Яна ненармальная законніца, для якой мае значэнне толькі яе рэлігія». І ўсё ж маці Тэрэза была сапраўднаю місіянеркаю. Яе місія заключалася ў тым, каб кожны чалавек, незалежна ад сваёй рэлігійнай прыналежнасці, мог атрымаць дапамогу. Калі чалавек сам жадаў прыняць хрост, яго хрысцілі. Харызма кангрэгацыі маці Тэрэзы ў тым, каб быць разам з найбяднейшымі з бедных, несці ім суцяшэнне, Божую прысутнасць.

— Разгубленасць у адносінах да маці Тэрэзы, што з’явілася пасля інфармавання пра яе кананізацыю, часткова звязаная з уяўленнем пра святасць. Для многіх свецкіх і вернікаў святы — гэта чалавек, пазбаўлены недахопаў. Ва ўсіх нармальных людзей ёсць недахопы, а ёсць ненармальныя людзі, у якіх недахопаў няма. Калі ж у нас ёсць нейкія прэтэнзіі да чалавека, значыць у яго ёсць недахопы і ніякі ён не святы.

— Кананізацыя чалавека, прызнанне яго святым зусім не азначае, што ён з’яўляецца бездакорным, геніем у галіне фандрайзінгу, медыцыны, менеджменту і гэтак далей. Відавочна, што, калі ўзгадаць святых з самых першых часоў хрысціянства: злачынцу, які быў прабачаны Езусам на крыжы, або апостала Пятра, які тройчы здрадзіў Хрысту, то святыя — гэта грэшнікі. Больш за тое, святыя — гэта адзіныя людзі, якія насамрэч разумеюць, што яны грэшнікі. Паводле класічнай характарыстыкі ўсходняй аскетычнай традыцыі, святы — гэта чалавек, які кажа: «Усе выратуюцца, адзін я не выратуюся». Гэта чалавек, які сапраўды разумее, якая колькасць зла ёсць унутры яго.

Для Каталіцкага Касцёла ў вызначэнні святасці прынцыповыя наступныя рэчы. Першае — наяўнасць цнотаў, якія выяўляюцца ў гераічнай ступені: цноты любові да Бога, любові да бліжняга і цноты служэння. Гераічная ступень азначае, што чалавек у сваім служэнні відавочна пераўзышоў межы звычайнага, то бок, паводле сведчанняў людзей, дэманстраваў незвычайныя праявы любові да Бога і бліжняга.

Другое — пацвярджэнне таго, што гэты чалавек знаходзіцца перад Божым абліччам, што Бог чуе яго малітву, пра што сведчаць аздараўленні або іншыя цудоўныя з’явы. Але часцей за ўсё гэта менавіта цудоўныя аздараўленні (як мінімум, два выпадкі), таму што іх можна праверыць. Благаслаўлёным прызнаюць чалавека, праз заступніцтва якога засведчанае і пацверджанае адно цудоўнае аздараўленне.

Што тычыцца маці Тэрэзы, то раней было вядома пра адно цудоўнае аздараўленне праз яе заступніцтва, таму яна была аб’яўленая благаслаўлёнаю. Нядаўна пацвердзілася другое цудоўнае аздараўленне, і Ватыкан прыняў рашэнне аб кананізацыі.

Пра гераічныя цноты маці Тэрэзы ў веры лепш за ўсё гаворыць яе перапіска з духоўнікамі. Гэта цудоўная крыніца сведчання пра ўнутранае духоўнае жыццё маці Тэрэзы, якая разбівае прадстаўленне пра святых як пра добранькіх веселуноў. <…> Калі маці Тэрэза яшчэ належала да Ларэтанскай манаскай кангрэгацыі, яна мела візію Езуса Хрыста. А пасля гэтага досведу Боскай ласкі прыйшоў час поўнага «маўчання Бога». Ніякіх пацвярджэнняў таго, што цябе чуюць, любяць, дапамагаюць. Ніякіх адчуванняў таго, што «Бог ёсць». І маці Тэрэза кажа, што калі ёсць пекла, то яна цяпер у пекле. І ў гэтым пекле яна жыве і не адчайваецца 30 гадоў! У пякельным стане нядужасці, безнадзейнасці яна служыць Богу, Касцёлу і людзям. І вось гэта — святасць. Вось гэта — сапраўднае аблічча святасці, служэння Богу не за ўзнагароду, чалавечую пахвалу і нават не за «духоўнае задавальненне». Гэта бескарыслівая, хоць і не беспамылковая святасць.

Святасць маці Тэрэзы не азначае, што яна стварыла ідэальную манаскую кангрэгацыю. Яе галоўны наказ сёстрам у тым, што яны павінны жыць гэтак, як жывуць найбяднейшыя з бедных. Хаця зразумела, што ў індыйскай вёсцы — гэта адно, а ў буйным еўрапейскім горадзе — іншае. Напрыклад, сёстры не могуць карыстацца пральнай машынай, пыласосам, інтэрнэтам. Гэта прынцыповае супрацьпастаўленне сябе масавай культуры, культуры забаваў і нават магчымасці палегчыць выкананне фізічнай працы, часам нават празмернае, на погляд некаторых святароў.

Касцёл змяняецца паступова. Сучасныя францішкане не ходзяць у лахманах, як хадзіў заснавальнік ордэну святы Францішак, але дух беднасці і непрывязанасці да зямных дабротаў жыве сярод яго братоў. У параўнанні з францішканамі сёстры маці Тэрэзы — вельмі маладая кангрэгацыя, і будучыня пакажа, у чым менавіта ядро яе харызмы, якое Бог пажадае захаваць недатыкальным.

Размаўляў Сцяпан Абрыкосаў.
Пераклад з рускай мовы
Юліі Шэдзько.
Паводле: https://www.miloserdie.ru/article/otvet-vatikana-na-kritiku-materi-terezy-ee-kanonizatsiya/

Гл. таксама:
Тэрэза САТОЎСКА :: ЯНА БЫЛА ДАРАМ ДЛЯ КАСЦЁЛА І СВЕТУ ::
Святы Айцец ФРАНЦІШАК :: У МІЛАСЭРНАСЦІ НЯМА АЛЬТЭРНАТЫВЫ ::

* Крыстафер Хітчэнс — амерыканскі журналіст, публіцыст, пісьменнік, вядомы сваімі атэістычнымі і антыклерыкальнымі поглядамі. Абвінавачваў маці Тэрэзу ў здабыванні грошай і распаўсюджванні радыкальных рэлігійных поглядаў, прысвяціўшы гэтаму ў 1995 г. цэлую кнігу.