ХРЫСЦІЯНЕ Ў ГАЛІВУДЗЕ. ХРЫСЦІЯНЕ Ў МАСТАЦТВЕ

«Некалі даўно ў адной тэалагічнай кнізе я прачытала, што сэнс каталіцкай літургіі ў тым, каб прышчапіць людзям пачуццё велічы і магутнасці Божай, а таксама пачуццё нашай уласнай немачы і ўбоства. Першае пачуццё без другога зробіць вас пыхлівымі, а другое без першага выкліча ў вас жаданне забіць сябе і зробіць непрыдатным для евангелізацыі. Але калі ў вас жывуць абодва, вы можаце быць вучнямі Хрыста. Мне здаецца, тое самае датычыць і гісторый, якія мы мусім распавядаць». Барбара Нікалозі

Барбара Нікалозі ўжо больш за 20 гадоў жыве ў Лос-Анджэлесе і вельмі добра ведае, якое месца займаюць хрысціяне ў Галівудзе. Яна заснавальніца і ганаровы старшыня некамерцыйнай арганізацыі Act One, Inc., якая праводзіць падрыхтоўку і навучанне хрысціянаў для працы сцэнарыстамі і выканаўчымі прадзюсарамі ў Галівудзе. Нікалозі — сцэнарны аналітык, выканаўчы прадзюсар, кансультант, удзельніца праектаў «Мукі Хрыстовыя» (The Passion of the Christ), «Новая Жанна д’Арк» (Joan of Arcadia), «Ратуйце Грэйс» (Saving Grace). Яна — чалец Гільдыі пісьменнікаў Заходняй Амерыкі, піша кінасцэнарыі не толькі для галівудскіх, але і для іншых кінакампаній. Апошні яе праект — паўнаметражная экранізацыя мемуараў «Суровая міласэрнасць» (Severe Mercy) для кампаніі Origin Entertainment. У Рыме праходзяць здымкі фільма «Фаціма» па яе сцэнары. Барбара Нікалозі — ад’юнкт-прафесар ва ўніверсітэце Азусы ў Каліфорніі і рыхтуецца атрымаць ступень доктара філасофіі ў галіне творчага пісьменніцтва ў брытанскім універсітэце Bath Spa University. У 1998 г., калі аўтар артыкула, Зоі Раманоўскі, пазнаёмілася з Барбараю Нікалозі, яна належала да сакрэтнага таварыства хрысціянаў у Галівудзе InterMission, куды ўваходзілі людзі, якія працавалі ў індустрыі відовішчаў. «Сакрэтнае таварыства» — гэта не жарт: сустрэчы адбываліся патаемна, імёны чальцоў таварыства не публікаваліся і не абмяркоўваліся на публіцы. Пазней узнікла арганізацыя Act One, і праз восем гадоў InterMission перастала існаваць у тым ліку і з той прычыны, што Act One і іншыя хрысціянскія групы здолелі паспяхова прадставіць у Галівудзе хрысціянаў як кемлівых мысляроў і цудоўных апавядальнікаў. У гэтай размове Барбара Нікалозі распавядае пра цяперашняе становішча хрысціянаў у Галівудзе, іх уплыў на індустрыю відовішчаў і магчымыя перспектывы развіцця.

— Барбара, распавядзіце, калі ласка, якое месца хрысціяне займаюць у Галівудзе.

— Калі я ўпершыню сюды прыехала, ніхто з тых, хто быў у мэйнстрыме індустрыі, не браўся за праекты, адкрыта звязаныя з духоўнасцю або рэлігіяй. Бог у Галівудзе «сапраўды памёр». <...> Існавала меркаванне, што рэлігія — найстрашнейшы забойца кінафільмаў. <...> Усё змянілася са з’яўленнем фенаменальна папулярных стужак «Мукі Хрыстовыя», «Хронікі Нарніі», «Уладар пярсцёнкаў». Яны на працягу пяці гадоў білі рэкорды па касавых зборах, і тады ўсе нібы «захварэлі на рэлігію». Паўсюль можна было пачуць: «Гледачам “Мукаў” гэта мусіць спадабацца». Узнік вал рэальна дрэннага кіно, якое здымалі галівудскія студыі без ніякай павагі і сапраўднага разумення таго, што такое фільм, напоўнены духоўнасцю і вераю. Я маю на ўвазе стужкі «Валадарства Нябеснае», «Кніга Ілая», «Ной», «Зыход: багі і каралі», і апошнюю катастрофу — «Бэн Гур». Я памятаю, як прыйшла на прэзентацыю «Канстанціна» і знаёмы журналіст сказаў мне: «Барбара, табе гэта спадабаецца, там ёсць усе твае штукі». Я падумала: «Усе мае штукі? Што гэта значыць?» Гэта аказалася кіно з Кіану Рыўзам, там былі і дэманы, і дошкі для выклікання духаў, і асвячоная вада, і крыжы, і ладан, і спірытызм… у стужку напхалі ўсяго, што мела хоць якія-небудзь адносіны да хоць якой рэлігіі. Усе падобныя фільмы праваліліся ў пракаце, і галівудскія кінакампаніі палічылі, што поспех рэлігійнай кінастужкі — шчаслівая выпадковасць і феномен Мэла Гібсана. А пасля сталі ўзнікаць кінапраекты евангельскіх хрысціянаў.

Яны распачалі «партызанскую вайну», здымаючы кіно для сваіх вернікаў, і знайшлі спосаб атрымліваць ад яго прыбытак. Зразумела, лічбы непараўнальна меншыя, чым у мэйнстрымавым кіно, але студыі заўважылі гэты маленькі поспех і сталі радасна распаўсюджваць фільмы сярод хрысціянаў і атрымліваць свае невялікія грошы. Цяпер амаль кожная кінастудыя мае рэлігійны аддзел, які займаецца пошукам кантэнту для гэтай рынкавай нішы. У гэтага медаля два бакі. Добры — у тым, што індустрыя вялікага кіно размаўляе з людзьмі пра веру і не ўспрымае нас як ненармальных. Дрэнны — у тым, што гэтыя фільмы загналі нас у «гета», і калі ты прыносіш у студыю сапраўды добры праект, такі як «Марыя, Маці Хрыста» або «Суровая міласэрнасць», табе, па-першае, кажуць: «Гэта занадта складана для хрысціянаў, яны не любяць выклікаў для сябе», а па-другое: «Можна задаволіць гэтую аўдыторыю, затраціўшы нашмат меншыя грошы, чым каштуе гэты фільм». Я ўсё гэта чула ад выканаўчых прадзюсараў кінастудый.

Інакш кажучы, вось што яны маюць на ўвазе: «Для чаго плаціць 40 мільёнаў за фільм пра веру і нешта звышнатуральнае, калі можна зрабіць яго за 2 мільёны? Там не будуць здымацца зоркі, не будзе вялікага рэжысёра, не будзе добрага сцэнара, але мы ўставім некалькі цытатаў з Бібліі, і атрымаецца міленькая меладрама, якая прынясе нам 30 мільёнаў». Гэтая пазіцыя катастрафічна знішчальная для Касцёла, для мастацтва і для грамадства ў цэлым, бо цудоўныя праекты, інспіраваныя вераю, проста не ўспрымаюць усур’ёз і не працуюць з імі.

Існуе яшчэ адзін дрэнны аспект гэтай сітуацыі: хрысціяне зразумелі, што, каб зарабіць грошы на кінастужках, трэба зрабіць іх аб’ектам палітычных гульняў. Здыміце жудаснае кіно, але назавіце яго «Бог не памёр» і паклічце хрысціянскую супольнасць падтрымаць яго на «шоў Галівуда». Гэта спроба знайсці палітычную тэму, якая згуртуе хрысціянскую аўдыторыю, замест таго, каб ствараць нешта сапраўды прыгожае. А праўда ў тым, што нам патрэбны не мітынг, а досвед асабістага пакаяння, нам трэба зацікавіць людзей, якія не вераць, што мы верым.

— Вы маеце на ўвазе, што ў індустрыі знікла мастацтва, знікла прыгажосць?

— Так, гэта нават перастае быць мэтаю ў стварэнні кіно, што вельмі мяне засмучае. Дастаеўскі сказаў, што прыгажосць выратуе свет, але мы нават не імкнемся да гэтага, а жадаем набраць балы ў палітычнай гульні, якую мы ўжо прайгралі.

— Дык ці можа існаваць такое кіно «для сваіх, для тых, хто ў тэме», а не для пашырэння культуры?

— Можа існаваць. Але мы павінны імкнуцца ствараць фільмы, якія прамаўляюць да розных катэгорый людзей на розных узроўнях. Гэта цудоўна атрымлівалася ў Фланэры О’Конар*. Язычнікаў глыбока кранае чалавечы канфлікт у яе гісторыях. Хрысціяне ўспрымаюць іх на іншым узроўні, заўважаючы, як яна прамаўляе аб Божай ласцы. А калі вы — католік, то не толькі ўбачыце абодва гэтыя аспекты, але і атрымаеце задавальненне ад таго, што яна была «наша» (гэта жарт)!

Мы не мусім займацца пошукам спосабаў, каб нашыя людзі лепш думалі пра сябе саміх, а мусім пасаромецца таго, як мала мы дасягнулі. Некалі даўно ў адной тэалагічнай кнізе я прачытала, што сэнс каталіцкай літургіі ў тым, каб прышчапіць людзям пачуццё велічы і магутнасці Божай, а таксама пачуццё нашай уласнай немачы і ўбоства. Першае пачуццё без другога зробіць вас пыхлівымі, а другое без першага выкліча ў вас жаданне забіць сябе і зробіць непрыдатным для евангелізацыі. Але калі ў вас жывуць абодва, вы можаце быць вучнямі Хрыста. Мне здаецца, тое самае датычыць і гісторый, якія мы мусім распавядаць.

Я лічу, што прынцып павінен быць такі: прыгажосць неабходна спалучыць з адной з нашых фундаментальных вызначальных дактрынаў. Ёсць тэмы, з якімі мы можам працаваць, каб вынік атрымаўся асабліва магутны і пераканаўчы, бо гэтыя тэмы хрысціянскія па сутнасці. Я вызначыла восем такіх. Адна з іх належыць О’Конар: «Заўжды прысутная Божая ласка». Напрыклад, можна стварыць кіно, дзе з’яўляецца нешта таямнічае, звышнатуральнае і страшнае, пераследуе людзей і жадае захапіць іх, як гэта робяць д’ябал, цялеснае, матэрыяльнае. Загадкава, але не атрымаецца растлумачыць гэтую ідэю ў межах аднаго толькі «трыумфу чалавечага духу». Калі гэтае кіно будзе яшчэ і прыгожае, яго можна будзе назваць хрысціянскім. Прыгажосцю, паводле традыцыйнай філасофіі, я называю ўсё, што нясе ў сабе гармонію і святло.

Іншы прыклад: тэма «радасць і пакуты непарыўна злучаныя». Кампанія Pixar выкарыстала яе ў мультфільме «Галаваломка» (Inside out), выказаўшы думку, што нельга атрымаць паўнату радасці, не прыняўшы пакутаў і болю. Я ледзь з крэсла не звалілася! І, апроч усяго, адна з асноўных ідэяў мультфільма, аб «скрыначках памяці», узятая з апошняга раздзелу «Споведзі» святога Аўгустына. Такім чынам, мне здаецца, калі справа датычыць духоўнага кіно, гэта не толькі, або нават не столькі, канцэпцыя «Ой, трэба экранізаваць біблійныя гісторыі і здымаць кіно пра святых». Не, нам неабходна ствараць гісторыі, якія нейкім незвычайным, настойлівым, прыгожым чынам, затрымліваючыся ў памяці і ўздзейнічаючы на пачуцці, нясуць у свет сутнасныя ідэі таго, у што мы верым.

— Як Вы лічыце, ці ёсць месца ў кіно для сакральнага мастацтва?

— Так, але толькі без банальнасцяў і бязглуздзіцы! Аспект мастацкага павінен тут моцна пераважаць, у адрозненне ад апавядальна-відовішчнага.

— Блокбастары гэтага лета праваліліся ў пракаце. Чаго ім не хапіла, на Вашую думку?

— Сусветная аўдыторыя за апошнія некалькі гадоў перастала хадзіць на блокбастары. Дзякуй Богу! Тэндэнцыя назіраецца з 2012 года, а ў 2016-м амаль усе рэйтынгавыя стужкі праваліліся, за выключэннем мультфільма «У пошуках Доры» (Finding Dory) кампаніі Pixar. Аматары кіно, здаецца, нарэшце перасыціліся экшэнам і пустою відовішчнасцю.

Арыстоцель, пералічваючы шэсць элементаў твора, называе відовішчнасць апошняю. Спачатку ідзе сюжэт, пасля — персанаж, тэма, дыкцыя (дыялог), музыка (тон) і толькі пасля — відовішчнасць. У Галівудзе пасля выхаду стужкі «Пашча» (Jaws, 1975) відовішчнасць паступова выйшла на першае месца, пасля — персанаж: гэта датычыць кіназорак і акцёрскага бізнесу, і толькі пасля даходзіць да сюжэта фільма. А на апошнім месцы сёння стаіць тэма — пра што гэтая кінастужка і чаму гэта павінна мяне зацікавіць. У гэтым сутнасць праблемы: сёння ствараюцца гісторыі ні аб чым, гісторыі аднаго моманту. І аўдыторыя масава адмаўляецца гэта глядзець.

Індустрыю выратуе менавіта тэматычнасць. Грашовыя крыніцы ў Галівудзе спустошаныя, фільмы фінансуюцца па складаных глабальных механізмах. Фільмы на сапраўды добрыя, моцныя, агульначалавечыя тэмы скіраваныя на мужчынскую аўдыторыю 18–35-ці гадоў, гэта асноўная мэтавая аўдыторыя для ўсёй кінаіндустрыі ў апошнія дзесяцігоддзі. Але, працуючы над доктарскай дысертацыяй па адной з найлепшых еўрапейскіх праграмаў у галіне творчага пісьменніцтва, я прыйшла да наступнай высновы: праблема ў тым, што кінаакадэмія масава вучыць людзей быць апавядальнікамі ў культурнай прасторы, дзе выгадна не дапускаць існавання такіх паняццяў як чалавечая прырода або чалавечая гісторыя. Гісторыяй называюць усё што заўгодна, і ў выніку гэтага гісторыя сама становіцца пустою, становіцца нічым.

Але людзі прагнуць гісторый, бо, як заўважыў Арыстоцель, да гэтага схільная чалавечая натура, і мы ходзім у кіно, шукаючы таго, што заспакоіць гэтае прагненне. Але, за рэдкім выключэннем, мы заходзім у кінатэатр «галоднымі» і выходзім адтуль таксама «галоднымі» і з пачуццём агіды. Чаму б тады Касцёлу не заняцца гэтаю справаю і не запоўніць вакуум? Чаму мы не вучым людзей ствараць гісторыі? Менавіта гэтым мы павінны займацца. Касцёл павінен служыць культуры.

— Заснаваўшы праграму Act One, што Вы можаце сказаць пра тое, як навучаць людзей ствараць гісторыі?

— Важны момант маёй біяграфіі — гэта тое, што я, як ад’юнкт-прафесар, выкладаю ў каледжы Honors ва ўніверсітэце Azusa Pacific, побач з Лос-Анджэлесам, па праграме Great Books, «Вялікіх кніг»**, якая выкарыстоўвае сакратаўскую методыку. Гэта мой свядомы выбар. Я люблю сваіх вучняў у праграме Act One і ўсіх, хто мае дачыненне да праграмы, але, працуючы з ёю, я зразумела адно: недастаткова сабраць разам хрысціянаў і вучыць іх распавядаць гісторыі. Неабходная больш глыбокая фармацыя.

Такім чынам, мы даем студэнтам строгую пісьмовую праграму і з дапамогаю вялікіх кнігаў змушаем іх зацікавіцца вялікімі ідэямі. Мы дапамагаем ім усвядоміць, што сучасны мадэрнізм — гэта глупства, дапамагаем зразумець разгубленасць іх сучаснікаў, убачыць тыя памылкі, што глыбока праніклі ў нас, таму што мы жывем у гэтым асяродку. Калі студэнты атрымалі салідны базіс, мы выбіраем сярод іх тых, хто добра піша, і працуем з імі, навучаючы прынцыпам будовы візуальнага аповеду гісторыі. <...>

Цікавыя гісторыі ствараюць цікавыя людзі. Адно толькі тое, што вы — хрысціянін, яшчэ не робіць вас цікавым чалавекам. Трэба быць хрысціянінам і чалавекам, які ўмее думаць. Таму, калі мы гаворым, што Касцёлу трэба заняцца праблемаю дэфіцыту добрых гісторый, гэта не азначае, што праблема будзе вырашана хутка.

— Што неабходна сёння хрысціяніну — чалавеку мастацтва, каб дасягнуць поспеху?

— Тое, што і заўжды было неабходна. Калі Фланэры О’Конар спыталі, чаму яна стала пісьменніцаю, яна адказала: «Таму што ў мяне гэта добра атрымліваецца». Пытанне ў тым, ці ёсць у вас талент? Ёзаф Піпер, каталіцкі філосаф-неатаміст, сказаў, што кожны мусіць быць чалавекам мастацтва. Ён меў на ўвазе, што ўсе мы павінны развіваць у сабе тое, што вучыць нас ствараць і засяроджвацца на дэталях, але людзі, якія становяцца прафесіяналамі ў мастацтве, пакліканымі будаваць і пашыраць культуру, абавязкова мусяць быць таленавітымі. Магчыма, вы маеце добры густ у мастацтве і абазнаныя ў ім, але не маеце таленту, і гэта можа значыць, што вы пакліканыя рознымі спосабамі падтрымліваць людзей мастацтва. Нам гэта патрэбна.

Па-другое, неабходна вялікая падрыхтоўка. Гэта, ізноў жа, значыць атрыманне фармацыі, якая дазволіць чалавеку мастацтва бачыць праблемы сучаснасці, заўважаць, чаго чалавек прагне сёння і чаму. Недастаткова аднаго толькі спачування або эмпатыі, неабходна разумець, што не ў парадку. Гэта не значыць, што трэба рабіць з мастацтва місію, але ў сваё мастацтва вы мусіце цалкам укладаць уласную асобу. У сваім мастацтве і ў Касцёле мы на працягу апошніх 50-ці гадоў робім вялікую памылку, мяркуючы, што адказам на секулярную прапаганду павінна быць святая, пабожная прапаганда. Адказам павінна быць прыгажосць, заснаваная на нашым светапоглядзе.

Атрымаўшы добрую фармацыю, ідзіце навучацца ў лепшыя свецкія вышэйшыя навучальныя ўстановы. Там вы атрымаеце найлепшы падыход, доступ да сучаснага абсталявання і паспяховых педагогаў. Аднак неабходна мець «прышчэпку» ад супрацьлеглых вашым поглядаў, з якімі вы там сутыкнецеся. Я пайшла вучыцца ў Northwestern, які ўваходзіць ў дзясятку лепшых кінашколаў, хаця факультэт быў цалкам марксісцкім, і нас, студэнтаў, нават называлі «пралетарыятам»! Але я гэта цярпела, бо там можна было многаму навучыцца.

Я ведаю, што гэта вельмі палохае многіх бацькоў католікаў. Але не ўсе яшчэ разумеюць адно: калі мы хаваемся ўсё глыбей у сваю пячору, шукаючы бяспекі, мы не толькі яе не знаходзім, бо ўнутры сем’яў адбіваюцца ўсе памылкі эпохі, у якую жыве чалавек, але і свет становіцца ўсё горшым. Бог дае нам ласку не для таго, каб мы развіваліся і квітнелі ў сваіх пячорах, а каб мы развівалі і ўзбагачалі гэтую культуру. Мы павінны быць для яе закваскаю.

Ёсць прычыны, якія змушаюць мяне не выкладаць у каталіцкіх навучальных установах. Гэта месцы, дзе ўсё яшчэ важная каталіцкая артадаксальнасць, дзе чытанне вялікіх кніг — абавязковае патрабаванне. За апошнія два дзесяцігоддзі я наведала ўсе гэтыя ўстановы і выбрала пэўную колькасць студэнтаў для працы ў Галівудзе. Мне непрыемна гэта казаць, але амаль ніхто з іх не меў поспеху і не змог працаваць у індустрыі ў асноўным таму, што ім бракавала энергіі, крэатыўнасці і смеласці працаваць у гэтай сферы. Занадта часта яны ў рэшце рэшт знаходзілі новую «пячору», збіралі групку людзей з падобнымі перакананнямі і нічога не стваралі.

Таму цяпер я не без прычынаў выкладаю ў найбольшым некаталіцкім хрысціянскім універсітэце ў краіне. Каля адной трэці выкладчыкаў і студэнтаў тут — католікі, але галоўнае, што, вызнаючы праўду і веру, яны даюць добрае музычнае і спартовае выхаванне, а таксама мноства розных навуковых спецыялізацый. Я прыйшла да высновы, што трэба працаваць са студэнтамі, якія не баяцца культуры, у якой існуюць, і не пагарджаюць ёю.

— Давайце затрымаемся на гэтым пытанні. Вы прымушаеце многіх бацькоў хрысціянаў задумацца, калі кажаце, што трэба выхоўваць дзяцей так, каб яны маглі вучыцца ў эпохі, у якую жывуць.

— Калі вашае дзіця таленавітае, сапраўды таленавітае ў сферы мастацтва, тады свет адчайна патрабуе яго таленту, і невыпадкова яно нарадзілася менавіта ў гэты час. Падобнае пакліканне — асаблівы дар, і калі бегчы ад яго, гэта зруйнуе асобу. Нельга гарантаваць такому дзіцяці бяспеку, прымусіўшы яго стаць праграмістам або медсястрою. Магчыма, яно не перастане хадзіць у касцёл, але страціць радасць у жыцці.

— Такім чынам, бацькі мусяць дапамагаць дзецям зразумець, што яны невыпадкова жывуць менавіта ў гэты час, што Бог стварыў іх, каб быць тут і цяпер…

— Менавіта так. Нашыя дзеці мусяць заззяць у гэтыя часы, яны павінны стаць маякамі ў цемры, якая ўсё больш згушчаецца. Мы ўсе бядуем, што Касцёл ізноў пачынаюць пераследаваць, нібыта гэта нешта новае для нас. Я памятаю, як напрыканцы 80-х гадоў вывучала эклезіялогію з адною законніцаю, і яна сказала, што пераслед — гэта пятае вызначэнне Касцёла (акрамя паняццяў «адзіны, святы, каталіцкі і апостальскі»). Праўда ў тым, што менавіта ў часы пераследу Касцёл разумее, чым сапраўды з’яўляецца, бо тады мы найбольш прыпадабняемся да Хрыста. Я б сказала бацькам так: «Як вы рыхтуеце сваіх дзяцей, каб яны маглі свяціць у буру? Калі вы вучыце іх знаходзіць маяк і хавацца ў бяспецы ў яго падвале або забірацца ў глухія закуткі, каб іх святло ніхто не ўбачыў, значыць вы ўсё сапсавалі. Мы мусім вучыць дзяцей глядзець у будучыню адкрытым позіркам, без страху, не ганарыста, не прагнучы надыходу нейкіх бяспечнейшых часоў». У маёй улюбёнай кнізе «Браты Карамазавы» цудоўныя словы гучаць з вуснаў святога старца Засімы, які вучыць чуллівага Алёшу і раіць яму знаходзіць радасць у пакутах. Мне здаецца, на гэта і павінна скіроўвацца сёння каталіцкае выхаванне.

— І ўсё адно ў Галівудзе адчуваецца недахоп каталіцкай прысутнасці. Чаму так?

— Тут насамрэч мноства католікаў, але збольшага яны або не практыкуюць, або не разумеюць, што ім рабіць у мастацтве як вучням Хрыста. Чаму? Як кажуць італьянцы, рыба пачынае гніць з галавы — фармацыя каталіцкіх людзей мастацтва не ідзе зверху. Біскупы ЗША павінны былі заснаваць сцэнарную школу ў Галівудзе яшчэ ў 1927-м або 1935-м, або 1946-м, або на хвалі сексуальнай рэвалюцыі, або калі надышла эра блокбастараў і стала зразумела, што Галівуд развучыўся апавядаць гісторыі. Калі свет веры, цнотаў і філасофіі аддзяліўся ад свету апавядання гісторый, нам засталася адна відовішчнасць. Я зразумела гэта яшчэ ў 80-я. Але ніколі не існавала сапраўднай пастырскай апекі для людзей, якія працуюць у мастацтве і індустрыі відовішчаў.

Некалі даўно я рабіла даклад у Амерыканскім каталіцкім універсітэце, і напрыканцы мне сказалі, што гэта апошнія заняткі па сцэнарным майстэрстве і курс закрываецца. Я падумала: «Я нешта прапусціла? Кіно ўжо больш не будуць здымаць?» У біскупскім універсітэце не рабілася акцэнту на тое, якое важнае для культуры і грамадства ўменне распавядаць гісторыі, гэтага няма і цяпер. Калі скласці спіс з 20-ці найлепшых кінашколаў у свеце, там не будзе ніводнай каталіцкай. Гэта пастырскі недагляд.

— А што б зрабілі Вы? Уявіце: да Вас прыходзяць біскупы і кажуць: «Барбара, распрацуйце для нас стратэгічны план таго, як гэта арганізаваць». Што Вы скажаце?

— Для пачатку нам будзе патрэбна 100 мільёнаў даляраў. Мы пабудуем цэнтр тут, у Галівудзе, з выхадам на творчую супольнасць. Цэнтр будзе складацца з некалькіх частак: вялікая адукацыйная, яшчэ адна, дзе мы будзем прадстаўляць прыгожыя творы мастацтва (неабавязкова хрысціянскія) і дапамагаць людзям зразумець, чаму гэта добра. Ведаеце, ёсць адна рэч, якая мне даўно і вельмі не падабаецца… Толькі таму, што чалавек мілы або праведны, або выступае ў абарону жыцця, мы не павінны прасоўваць яго кінапраект. Гэта збівае нас са шляху.

У цэнтры будзе вялікая капліца Святога Духа для людзей мастацтва, і кожны ў Галівудзе зможа прыйсці туды і папрасіць памаліцца аб рэалізацыі яго праекту. Цэнтр будзе функцыянаваць як інстытут, даследніцкі, навуковы цэнтр, дзе мы будзем размаўляць з прадстаўнікамі кінаіндустрыі, прапаноўваць ім ідэі, кіраўніцтва, трэнінгі. Мы запросім навукоўцаў з усяго свету, каб разглядаць мастацтва і апавядальніцкае майстэрства ў культуры. Мы зробім у цэнтры вытворчыя майстэрні, каб распрацоўваць там праекты. У нас будзе працаваць тэатр, дзе будуць ставіцца новыя п’есы. Мы будзем імкнуцца арганізоўваць хаця б палову мерапрыемстваў па колькасці, у параўнанні з тым, колькі ўсяго арганізуюць саентолагі. Няўжо гэта калі-небудзь атрымаецца зрабіць!

Уявіце, што Каталіцкі Касцёл вырашыў стварыць місіянерскі рух у мастацтве і індустрыі відовішчаў. Я б проста прытомнасць страціла, даведаўшыся! У архідыяцэзіі Лос-Анджэлеса ёсць святар, які апякуецца працаўнікамі докаў, але няма пастыра для працаўнікоў індустрыі відовішчаў. Гэта ж неразумна! Няхай узнікне такі цэнтр, дзе Касцёл будзе гаспадарыць, які будзе адкрыты свету, дзе мы скажам кожнаму: «Мы вас любім і падтрымліваем, разумеем патрэбы людзей мастацтва і дапаможам вам так, як павінны, а гэта, між іншым, не значыць, што мы будзем здымаць для вас кіно». Касцёл павінен даручаць, даваць паўнамоцтвы для стварэння мастацтва. Мы павінны выхоўваць і расціць людзей мастацтва.

— Гэта пакуль толькі мара, але Вы самі кажаце, што грошай на мастацтва няма, і, здаецца, так адбываецца паўсюль. Што можа быць найлепшаю альтэрнатываю гэтым 100 мільёнам даляраў і таму ідэалу, які Вы апісалі?

— Я б хацела бачыць католікаў, якія ў сем’ях і парафіях будуць зноў выбіраць і вітаць прыгожае ў мастацтве і аповедзе гісторый. Вось што павінна стаць дзейснаю часткаю выхавання кожнага дзіцяці католіка: пісьменніцтва і літаратура, музыка, танец, маляванне, тэатр і прадстаўленне і, зразумела, кіно. Вучыце дзяцей распазнаваць добрае і прыгожае. Вучыце іх знаходзіць добрае паўсюль, без страху, без пыхі, якія часта выстаўляюць католікаў дурнямі перад секулярызаваным светам. Дапамажыце дзецям вучыцца не проста існаваць у гэтай культуры, але і быць важнымі для гэтай культуры. Натхняйце іх захацець зрабіць нейкі падарунак для будучыні. І, можа быць, Бог збавіць іх менавіта такім чынам.

Пераклад з англійскай мовы Юліі Шэдзько.

Паводле: «Christians in Hollywood:
The good, the bad, and the ugly»,
«Christians in Hollywood: the crucial role
of parents and the Church»,
http://aleteia.org

* Фланэры О’Конар (Mary Flannery O’Connor, 1925–1964) — амерыканская каталіцкая пісьменніца, адна з найярчэйшых прадстаўнікоў жанру «паўднёвай готыкі».
Вялікія кнігі (Great Books) — збор з прыкладна 100–150 (у залежнасці ад спецыялізацыі студэнтаў) асабліва значных для заходняй культуры кніг ад Антычнасці да сучаснасці, на вывучэнні якіх будуецца адукацыйная сістэма.