|
|
 |
Пра нас |  |
Аўтары | |
Архіў | |
Пошук | |
Галерэя | |
Рэдакцыя |  |
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
№
1(67)/2014
У чаканні кананізацыі
Постаці
Год малітвы
У кантэксце Бібліі
Sanctorum opera
Літаратуразнаўства
Постаці
Прэзентацыя
Паэзія
In memoriam
Эсэ
Нашы святыні
Галерэя
|
Мястэчка Гудагай. Паводле падання, некалі ў гэтых мясцінах (упершыню Гудагай згадваецца ў 1534 г. як паселішча ў складзе маёнтка Астравец-Урбаноўскі) разбойнікі абрабавалі караван купцоў, які ішоў з Усхода на Захад, а саміх купцоў пазабівалі. На месцы разбою старац-пустэльнік, які жыў непадалёк у «будзе ў гаю», знайшоў у крыві абраз Маці Божай з Дзіцяткам. Ён упрыгожыў абраз у сваёй будзе і маліўся перад ім і за вяскоўцаў, і за тых разбойнікаў. З часам і людзі сталі шанаваць абраз, а месца з «Будагая» стала Гудагаем. Пазней на месцы буды вернікі пабудавалі драўляную каплічку, дзе і змесцілі абраз. У 1656 г. шведскі «патоп» знішчыў капліцу, але тагачасныя ўладальнікі маёнтка Развадоўскія ўратавалі абраз. У XVІІ ст. капліцу ў Гудагаі, які належаў Развадоўскім, абслугоўвалі кармэліты старога статута з недалёкай адсюль парафіі Слабодка. 25.09.1735 г. Людвіка Ганна з Сулістроўскіх, Козел-Паклеўская па першым мужы, набыла Гудагай у Развадоўскіх і ўжо ў 1736 г. пабудавала для абраза капліцу на месцы стражытнай, спаленай шведамі. А ў 1763 г. тут быў узведзены драўляны касцёл, асвечаны пад тытулам Наведзінаў Найсвяцейшай Панны Марыі. Амаль адразу, 19 студня 1764 г., Юзаф Крыштаф Война, абозны полацкі, і Людвіка Ганна, стаўшая яго жонкаю, зрабілі фундацыю на заснаванне пры касцёле кляштара кармэлітаў босых. Сярод іншых фундатараў былі Амброзій Козел-Паклеўскі, староста дзісненскі і сын Людвікі Сулістроўскай ад першага шлюбу, Юзаф, паручнік пяцігорскі, Тадэвуш, староста мядзянскі. Так вось і сталася, што амаль у суседніх паселішчах (паміж Гудагаем і Слабодкай каля 5 км, сёння гэта адна парафія) існавалі два кляштары кармэлітаў, але з XVІ ст. кармэліты старога статута і босыя (новага статута) былі ўжо двума рознымі ордэнамі. Ужо 8 жніўня (па інш.зв. — верасня, на свята Нараджэння НМП) 1764 г. адбылася ўрачыстая інтрадукцыя кармэлітаў, для якіх злева ад касцёла пабудавалі кляштарны дом, разлічаны на 3-4 законнікі. Кляштар быў залічаны да Літоўскай правінцыі ордэну, і нарэшце, 21 верасня 1777 г., Віленскі біскуп Якуб Ігнацы Масальскі зацвердзіў заснаванне гудагайскай парафіі — на той час каля 1500 вернікаў. Драўляны комплекс кляштара, абнесены штакетнай агароджаю, складаўся з касцёла, брацкага корпуса, двух’яруснай чацверыковай званіцы (там былі 3 званы, адзін з якіх быў адліты ў 1792 г. стараннем кс. Раймунда пры дапамозе парафіянаў, і некалькіх гаспадарчых пабудоваў з садам. У 1800 г. пры кляштары адчыніўся шпіталь, дзейнічала і школа для сіротаў, дзе навучалі рэлігіі, чытанню, пісанню і матэматыцы. У гэты час у кляштары ўжо было 13 братоў. Касцёл Наведзінаў НМП у той час уяўляў з сябе невялікі залавы двухвежавы храм у стылі барока, прамавугольны ў плане, з пяціграннай апсідай і дзвюма невялікімі і нізкімі сакрыстыямі, на бутавым атынкаваным падмурку. Галоўны фасад з выяваю Глорыі на трохвугольным франтоне фланкавалі дзве чацверыковыя вежы пад барокавымі купаламі. Інтэр’ер пад плоскай падшыўной столлю ўпрыгожвалі 5 алтароў — галоўны са слынным цудамі абразом Маці Божай Гудагайскай копія XVІІ ст. абраза Маці Божай Уладзімірскай на дубовай дошцы памерамі 31,2 × 27,7см; срэбраная з пазалотай шата на абраз была створана яшчэ ў 1746 г. віленскім майстрам Анджэем Эўрэліем, кароны аздобленыя рубінамі) і 4 бочныя алтары. Над уваходам на 2 слупы абапіраліся хоры з арганам. Кляштар дзейнічаў да 18 жніўня 1832 г., да часу ліквідацыі разам з іншымі кляштарамі. Гудагайскі ж касцёл як парафіяльны працаваў яшчэ да 1867 г. (да 1850 г. дзейнічаў як капліца ад слабодскай парафіі, потым быў прыватнай капліцай, а ў 1870-я гг. выкуплены пробашчам з Солаў), але царскія ўлады ліквідавалі і парафію (будынкі былі адабраныя ў дзяржаўную казну і прададзеныя габрэям на разборку). Аднак будынак касцёла захаваўся (зніклі алтары і былі разабраныя вярхушкі вежаў) і ў якасці капліцы быў далучаны да сольскай парафіі. Цудадзейны абраз Маці Божай перанеслі ў касцёл у Ашмянах, дзе апошні гудагайскі прыёр а. Урбан Кляпацкі стаў вікарыем з правам нашэння габіта. На пач. ХХ ст. намаганнямі кс. Даната Сямашкі з Солаў касцёл паднавілі: над франтонам галоўнага фасада з’явілася прыгожая вежа; у інтэр’еры ўсталявалі тры новыя двух’ярусныя алтары ў стылі г. зв. станіславаўскага класіцызму; у галоўным змясцілі абраз Маці Божай Шкаплернай (перанесены 9 чэрвеня 1856 г. з ліквідаванага касцёла ў Слабодцы), а над ім — копію цудадзейнага абраза. З 1878 г. святыня дзейнічала ўжо як філіяльны касцёл. У 1904 г. злева ад касцёла была пабудаваная новая драўляная званіца, а касцёльную тэрыторыю абнеслі бутавай атынкаванай агароджаю. Адразу ж пасля царскага маніфеста 1905 г. аб свабодзе веравызнання гудагайскім вернікам дазволілі аднавіць парафію, і з жніўня 1906 г., пасля прыезду кс. Фелікса Мінгіна, тут паўстала парафія Ашмянскага дэканата. У наступным, 1907 г., 2 жніўня, касцёлу быў вернуты славуты абраз Маці Божай.
У 1927 г. касцёл быў рэстаўраваны (галоўны ўваход упрыгожылі дзверы з дэкорам у выглядзе мальтыйскага крыжа), у 1938 г. быў усталяваны арган. У тыя гады да гудагайскай парафіі былі прыпісаныя капліцы ў Лошы і Слабодцы, а колькасць парафіянаў складала амаль 6 000 вернікаў. Касцёл дзейнічаў і падчас Другой сусветнай вайны. У 1944 г. нават планавалася пабудаваць новы комплекс касцёла-санктуарыя паводле праекта віленскага архітэктара Яна Бароўскага, аднак прыход савецкай улады адмяніў гэтыя планы, хоць старажытны касцёл працягваў сваю дзейнасць, толькі з 1973 г. (16 ліпеня памёр кс. Адам Вайцэхоўскі, які служыў тут з 1956 г.) тут не было пастаяннага ксяндза. У наш час паўнацэннае каталіцкае жыццё гудагайскай парафіі нармалізавалася. З 1991 г. тут ізноў адроджаны мужчынскі кляштар кармэлітаў босых, для якіх побач з касцёлам пабудаваны кляштарны дом з капліцаю. Як і ў старажытны час, у парафіі працуюць 3–4 законнікі. З 1991 г. тут працуюць і сёстры кармэліткі ад Дзіцяткі Езуса. Сёння касцёл Наведзінаў Найсвяцейшай Панны Марыі зноў рэстаўраваны; у цэнтры галоўнага алтара змешчаны цудадзейны абраз Маці Божай Гудагайскай (фэст 16 ліпеня, а 14 ліпеня 2007 г. быў каранаваны абраз Маці Божай Шкаплернай), у 2-м ярусе — абраз Наведзінаў; па баках стаяць фігуры св. Марыі Магдалены і св. Барбары. Упрыгожваюць святыню і бочныя алтары: св. Казіміра і Божай Міласэрнасці. Як і раней, да гудагайскай парафіі належаць капліцы ў Лошы і Слабодцы. Вёска Лоша. Капліца пад тытулам Божай Міласэрнасці ў Лошы, вядомая з міжваеннага часу, драўляная, прамавугольная ў плане, з трохграннай алтарнай часткай, перакрытая двухсхільным дахам з вальмамі над алтаром, пад падлогай — крыпта; побач — чацверыковая званіца. Пасля вайны капліца была зачынена і занядбаная, а пахаванні разрабаваныя. У 1989 г., дзякуючы намаганням гудагайскага пробашча айца Бэрнарда Радзіка, вернікі адрадзілі сваю святыню, пабудавалі новую званіцу. Капліца была нанава асвечаная 21 верасня 1997 года.
ЛІТАРАТУРА І КРЫНІЦЫ
|
|
|
|
|
|
